Lucas 1:5-45
Tekst : Lucas 1:5-25, 36, 39-45
Thema : Verwachtingsvol leven
Inleiding
De meesten van ons hebben waarschijnlijk sinterklaas gevierd. Het is altijd boeiend om te zien hoe kinderen toeleven naar zo’n moment. Met spanning wordt er uitgekeken naar die dag. Kinderen kunnen nog zo onbevangen en verwachtingsvol zijn.
Dat ook het thema van de preek vanmorgen “Verwachtingsvol leven”. Er waren twee vragen die mij bezig hielden bij het maken van deze preek.
1. Hoe doe je dat verwachtingsvol leven? Met name als daar weinig aanleiding voor is. Als je wordt geconfronteerd met ziekte, een geliefde verliest door de dood, als je eenzaam, depressief, moedeloos bent.
2. Wat mag je dan verwachten? Levend in een wereld die onvolmaakt is, vol gebrokenheid en vol lijden. Ik realiseerde mij dat het niet moeilijk is om vanaf een podium met de bijbel in de hand grote woorden te spreken.
De eerste vraag die we ons moeten stellen is: Is Elisabet wel zo verwachtingsvol? We ontdekken al snel dat zij in de eerste instantie helemaal niet zo verwachtingsvol is.
De situatie waarin Elisabet zich bevindt geeft daarvoor ook weinig aanleiding. Ze is onvruchtbaar en heeft daardoor geen kinderen kunnen krijgen (vers 7). Aanvankelijk zal ze in de verwachting hebben geleefd kinderen te krijgen. Maar gaandeweg begonnen ze te beseffen dat Elisabet onvruchtbaar was.
Ondertussen heeft ze een leeftijd bereikt waarop het sowieso niet meer mogelijk is om kinderen te krijgen. Je kunt je voorstellen dat Elisabet en haar man Zacharias zo iets hebben van : het zal wel niet meer gebeuren. De hoop laten varen. Dat proef je ook uit de reactie van Zacharias op de boodschap van engel. Het kan toch niet meer op onze leeftijd (vers 18).
Ik denk dat het ook heel herkenbaar is. Er kunnen onopgeloste dingen in ons leven zijn. Een ziekte, worsteling met een bepaalde zonde, ongelovige partner, kinderen, familieleden. Je heft er al zoveel jaren voor gebeden en er gebeurt niets. Op een gegeven moment denkt : het zal wel niet meer gebeuren. Je aanvaart de status quo. Zo ben ik nu eenmaal.
Verwachtingsvol leven? Elisabet en Zacharias? Nou niet echt.
Daarom is het extra verrassend om aan het eind een hele andere Elisabet tegen te komen. Een vrouw die vol verwachting is. Wat is er in de tussentijd dan gebeurt?
God zelf heeft verwachting gewekt in het leven van Elisabet en Zacharias. En het God zelf is die elke keer opnieuw verwachting wekt in ons leven.
Het is niet zo dat God hier handelt in reactie op de verwachting van Elisabet en Zacharias. Maar de verandering bij Elisabet is een reactie op wat God doet.
Ik vond dat een fantastische ontdekking. Ik hoef mijzelf niet aan mijn haren uit het moeras te trekken. Maar God is zo liefdevol. In situaties waarin ik alle hoop en verwachting heb laten varen, wekt Hij verwachting. Geeft Hij hoop. Dat was voor mij het antwoord op de eerste vraag “hoe die je dat verwachtingsvol leven?”. Het antwoord is dat ik dat niet doe maar dat God zodanig in mijn leven werkt dat er nieuwe hoop en verwachting ontstaat.
God wekt verwachting. Ik wil kijken naar drie momenten waarop God verwachting wekt in het leven van Elisabet.
Het eerste moment is natuurlijk de aankondiging door de engel van de geboorte van Johannes (vers 13-17). Het eerste dat de engel tegen Zacharias zegt : wees niet bang, Zacharias, je gebed is verhoord, Elisabet zal een zoon baren.
Je gebed is verhoort. De vraag is, welk gebed er verhoord is. U denkt misschien : dat is toch logisch. Ze zullen toch om kinderen hebben gebeden en dat gebed wordt nu verhoort. Daar mag je inderdaad wel vanuit gaan. Maar er is ook nog sprake van een ander gebed dat minstens zo actueel is. Zacharias had zojuist het reukoffer gebracht. Dat reukoffer is een symbolisch gebed. Maar dat niet alleen. Het gaat gepaard met een gebed voor de vrede en de verlossing van Israël en daarmee om de komst van de Messias. Buiten staat is ook het volk in gebed (vers 10).
En als ik de rest van de aankondiging van de engel lees (vers 15-17) dan krijg ik toch de indruk dat het juist dit gebed is dat is verhoord. Want die zoon van Elisabet en Zacharias blijkt de wegbereider te zijn van de Messias. De woorden die de engel hier uitspreekt komen voor een deel de profeet Maleachi (4:5,6) en staan ook daar in het teken van de komst van de Messias. En die woorden gaan nu dus in vervulling.
Dus het gaat God om iets veel groter. Iets dat uitgaat ver boven het persoonlijke leven van Elisabet en Zacharias. Het is niets minder dan de komst van Messias die verwachting wekt.
De verwachting die God in ons leven wekt heeft altijd te maken met Jezus. Hij brengt verzoening, vrede, vergeving. Zijn komst maakt dat we hoopvol en verwachtingsvol in het leven kunnen staan.
Het tweede moment waarop God verwachting wekt, is als Hij de onvruchtbaarheid van Elisabet wegneemt en zij zanger raakt. Haar leven is ineens vol van hoop en verwachting. Niet alleen is haar lang vervlogen kinderwens in vervulling. Zij ervaart door dat alles heen dat God werkelijk een Vader is die naar haar omziet en die zich haar lot aantrekt (vers 25).
Wat mag je verwachten? Ik ontdekte twee dingen. In de eerste plaats dat God als liefdevolle Vader zijn kinderen nooit uit het oog verliest. Ook al is onze situatie nog zo verwarrend en uitzichtloos. Hij buigt zich als het ware over ons heen en raakt ons aan met zijn troost, liefde, aanwezigheid. Dat maakt een mens verwachtingsvol.
In tweede plaats ontdekte ik dat hier twee dingen met elkaar worden verbonden. Ook al is het zo dat God iets veel groter op het oog heeft. Dan wil dat echter niet zeggen dat Hij geen oog heeft voor onze menselijke verlangens. God scheidt het grote belang niet van het kleine. Hij verbindt ze juist met elkaar. Ons kleine menselijke leven met zijn koninkrijk.
Verwachtingsvol leven is wat anders dan een verlanglijstje inleveren. De verwachting die God wekt hangt altijd samen met zijn koninkrijk. Er wordt juist dan verwachting gewekt als God ons leven opneemt en in dienst stelt van zijn koninkrijk.
Dat gebeurt bij Elisabet. Haar kinderwens wordt vervuld en in dienst gesteld van Gods koninkrijk.
Het derde moment waarop God verwachting wekt, is als Maria het huis van Elisabet binnenkomt. Nadat Maria van de engel Gabriël heeft gehoord dat ze een kind zal ontvangen van de Heilige Geest en dat ook haar familielid Elisabet zwanger is, gaat ze ogenblikkelijk naar Elisabet.
Als Elisabet de groet van Maria hoort, springt het kind op in haar schoot en wordt zij zelf vervuld met de Heilige Geest. En het is de Heilige Geest die haar verteld dat Maria de moeder is van Messias. Want dat kon ze op geen enkele andere manier weten. Nu weet Elisabet dat niet alleen haar zoon op komt is, de wegbereider. Maar dat ook de Messias zelf op komst is.
Wat gebeurt hier? Door het werk van de Heilige Geest wordt Jezus werkelijkheid in het leven van Elisabet. De Geest doet dat op een wonderlijke manier. Zoals de Geest altijd op onverwachte momenten en onverwachte wijzen werkt in het leven van mensen.
Ik heb daarvan een prachtig voorbeeld gelezen in de biografie van de Ierse zangeres Moya Brennan. Op haar 19e liet zij abortus plegen en 15 jaar lang de schuld daarover als een geheim met zich meedroeg. In de 15 jaar bouwde ze daarom een muur om zich heen aan de buitenkant was ze de succesvolle zangeres (10 miljoen platen verkocht), aan de binnenkant was er een zwart gat.
Toen haar leven na 15 jaar in elkaar stortte en ze zich opsloot in haar kamer, vond ze een gebedenboek van haar oma. Omdat ze zelf geen woorden had begon ze te bidden met de woorden uit dat oude gebedenboek. Ze ervaarde dat God in haar leven kwam.
Toen ze een paar weken later tijdens een kerkdienst neerknielde en onder tranen al haar schuld beleed, zag zij dat Jezus die schuld van haar overnam. Toen daalde er een diepe vrede op haar leven en voelde ze zich voor het eerst sinds 15 jaar een rein mens. God wekte verwachting in haar leven.
Die strijd die je voert, die moeite, dat verdriet wat je met je meedraagt. Het is de Heilige Geest die ons bij Jezus brengt. Steeds opnieuw. Door een bijbeltekst, een preek, een lied. Het is de Heilige Geest die Jezus werkelijkheid voor je laat worden. Die je schuld overneemt, je troost, je nieuwe hoop en verwachting geeft.
Verwachtingsvol…. Misschien heb jij soms alle reden om niet verwachtingsvol te zijn. Dan heb je vanmorgen een verwachtingsvolle boodschap gehoord. God zelf wil in jouw leven verwachting wekken.
Want ook jij mag ervaren
- dat Jezus jou vrede en vergeving schenkt
- dat God een Vader is die zich jouw lot aantrekt
- dat de Geest van God in je woont en je steeds wijst op Jezus op momenten waarop je het zelf niet meer verwacht.